Küresel ısınma sonucu buzulların kapladığı alan ve hacmi azalırken yüzyılın sonunda Avrupa Alpleri ve Kafkasya Dağlarındaki buzulların büsbütün yok olacağı kestirim ediliyor.
ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesinin (NASA) datalarına nazaran, global ısınma sonucu deniz ve hava sıcaklıkları artış gösteriyor. Artış nedeniyle büyük ölçüde tatlı su depolayan buzullar süratle eriyor. Dünyanın en büyük buz kütlelerinden Antarktika her yıl ortalama 135 milyar ton, Grönland ise yaklaşık 266 milyar ton buz kaybediyor.
Zürih Federal Teknoloji Enstitüsü İnşaat, Etraf ve Harita Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Dr. Matthias Huss, AA muhabirine, buzul erimelerine dair kritik eşikleri ve global ısınmanın hızlanan erimelere olan tesirini kıymetlendirdi.
Dünyanın buzul katmanındaki değişimin ana sebebinin iklim şartlarıyla direkt ilişkili olduğuna işaret eden Huss, son yüzyılda yaşanan değişimlerin ana nedeninin insan faaliyetleri sonucu artan ısınma olduğunu söyledi.
1850’DEKİ KÜÇÜK BUZ BÖLÜMÜ’NDEN SONRA BUZULLAR GERİLEMEYE BAŞLADI
Huss, buzulların kapladığı alanın 1850’lerde son 10 bin yılın en yükseğine çıktığını, bu sebeple o dönemin “Küçük Buz Devri” olarak anıldığını anımsatarak, “O tarihten bu yana buzullar gerileme sürecine girdi ve bilhassa son birkaç on yılda bu süreç besbelli biçimde hızlandı.” dedi.
Dünya genelinde buzulların son 100 yılda kütle kaybıyla ilgili kâfi bilgi bulunmadığına dikkati çeken Huss, “Ancak kaybın muazzam olduğu söylenebilir. Son 20 yılda, dünya genelindeki buzullar 6 bin kilometreküpten fazla buz kaybetti. Bu ölçü, Grönland ve Antarktika’daki devasa buz katmanlarından daha fazla ve toplam hacmin yüzde 5’ine denk geliyor.” ifadesini kullandı.
Huss, dünya genelinde buzulların erime suratının, 2010-2020 yıllarında bir evvelki 10 yıllık periyoda nazaran yaklaşık yüzde 36 arttığını belirterek, şunları söyledi:
“İklim ısındığında buzullar erimeye başlar ve geri çekilir. Olağanda bu süreçte buzullar daha yüksek, münasebetiyle daha soğuk bölgelere çekilerek tekrar istikrar kurmaya çalışır. Şayet ısınma suratı yavaş olsaydı, buzullar bu yeni şartlara ahenk sağlayabilir ve erime suratı vakitle azalabilirdi. Fakat günümüzde global ısınma o kadar süratli ilerliyor ki buzullar bu dengeyi kuramadan süratle eriyor. Bu da, buzulların iklimle olan doğal istikrarının bozulduğunu ve bu dengesizliğin giderek arttığını gösteriyor.”
Erimenin tesirinin kıtadaki buzul kütlesinin yoğunluğuna nazaran değiştiğine işaret eden Huss, “Avrupa’da buzullar daha küçük ve kıta, 2000 yılından bu yana yüzde 40’lık bir kayıp yaşadı, bu kaybın yüzde 25 ise son 10 yılda yaşandı.” bilgilerini aktardı.
Huss, Avrupa Alpleri, Kafkasya ve Rocky Dağları üzere görece küçük buzullara sahip bölgelerin nispeten en süratli kayıp yaşadığına dikkati çekerek, “Toplam buz kaybı açısından Alaska, Patagonya üzere bölgeler en kritik pozisyonda. Genel olarak şu anda dünyadaki tüm buzulların buz kaybettiğini söyleyebiliriz. Grönland ve Antarktika’daki buz katmanları dışında, 2000 yılı civarında dünya genelinde yaklaşık 700 bin kilometrekare buzul alanı ve toplamda yaklaşık 160 bin kilometreküp buz hacmi bulunuyordu. Günümüzde bu sayılar yüzde 5-10 oranında azalmış olsa da yeni dünya çapında kesin bir kestirim mevcut değil.” bilgisini paylaştı.
UZUN VADEDE BUZUL KAYBI BEKLENENİN ÖTESİNE GEÇEBİLİR
Gelecekte, iklimin nasıl değişeceğine bağlı olarak buzulların daha da büyük ölçüde geri çekilmesinin beklendiğini belirten Huss, “Dünya genelinde, 2100’e kadar mevcut buzların yüzde 26-41’inin kaybolacağı öngörülüyor ve uzun vadede bu oran daha da artabilir. Bölgesel olarak ise örneğin Avrupa Alpleri ve Kafkasya Dağlarında kimi senaryolarda tüm buzulların büsbütün yok olacağı iddia ediliyor.” dedi.
Huss, buzulların erimesinin en kıymetli tesirinin, global deniz düzeylerinin yükselmesi olduğunun altını çizerek, “2100 yılına gelindiğinde en az 1 metre deniz düzeyi yükselmesi bekleniyor. Bu durum kıyı bölgelerinde yaşayan milyarlarca insanı tehdit ediyor.” ifadesini kullandı.
Buzul erimelerinin ayrıyeten okyanus ekosistemlerinde de farklı tesirleri olabileceğini söz eden Huss, bilhassa kıyılara taşınan tortu ve besin unsurlarının erimeyle birlikte değişiminin kritik olabileceğini kaydetti.
Huss, global karbon emisyonlarının sınırlanmasının atılacak en kıymetli adım olduğunu belirterek, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Emisyonlar mümkün olan en düşük düzeye indirilmesi iklimi tesirli bir halde dengeleyebilir ve uzun vadede buzulların da istikrar kazanmasını sağlayabilir. Tıpkı vakitte iklimin dengelenmesi, sıcak hava dalgaları, kuraklıklar ve şiddetli yağışlar üzere çok hava olaylarının tesirlerini azaltmak açısından da pek çok olumlu sonuç doğuracaktır.”
