Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEÜ) Geomatik Mühendisliği Bölümü’nden Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, haritadan seçilen koordinatlar ve binaya ilişkin fotoğrafların yüklenmesiyle yapıların zelzeleye dayanıklılığını tespit eden, yapay zeka dayanaklı yazılım geliştirdi. Yazılımın, geniş sunucu ayarlamaları tamamlanıp, kullanıma açılacağını belirten Prof. Dr. Kutoğlu, “Bir binada çıkma var mı yok mu, bina eğimli toprakta mi, kısa kolon var mı, binanın yaşı ve yapı gereci durumu üzere ögeler kıymetlendirilerek binanın birinci basamakta incelenmesi yapılabiliyor” dedi.
Bülent Ecevit Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, yazılım grubuyla birlikte üniversite bünyesinde, binaların zelzele dayanıklılığını Amerikan AFAD’ı olarak bilinen Federal Acil Durum İdare Kurumu’nun (FEMA) geliştirdiği ‘hızlı bina değerlendirme’ formatında çalışarak ölçen yapay zeka takviyeli yazılım geliştirdi. Yazılım, binanın görselleri ve sistemdeki harita üzerinden bulunduğu yer seçilerek çalıştırılıyor ve yaklaşık 5 dakika süren tahlilin akabinde, yapay zeka kıymetlendirme raporunu kullanıcıya sunuyor. ‘Hızlı bina değerlendirme’ formatının zelzele dayanıklılığını belirlemek için birinci basamak olarak kullanıldığını söz eden Prof. Dr. Kutoğlu, insanların binalarına ayrıntılı testler yaptırmadan evvel ön bilgi edinmek için bu yazılımı kullanabileceklerini belirterek geniş web sunucusu planlamalarından sonra kullanıma açacaklarını söyledi.
ULUSLARARASI STANDARTLARDA DEĞERLENDİRME
Yaptıkları test ve saha çalışmalarında binaların risk tahlilini, yaş ve yapı ögelerini yapay zeka takviyeli yazılımın tespit ettiğini belirlediklerini anlatan Prof. Dr. Kutoğlu, “Yapay zeka, bina resmi üzerinden inceleme yaparak Amerikan AFAD’ı diyebileceğimiz, FEMA’nın geliştirdiği ‘hızlı bina kıymetlendirme formatı’ var. Ona nazaran binayı incelemeye tabi tutuyor. Bir binada ‘çıkma var mı, yok mu, bina eğimli yerde mi, kısa kolon var mı, binanın yaşı, binanın yapı gereci durumu kıymetlendirilerek binanın birinci başta birinci basamakta kıymetlendirilmesi yapılabiliyor. Bunlar genelde uzman şahıslarca yapılması gerekiyor. Vatandaşlarımızın bu noktalarda okuryazarlıkları yok ancak bir zelzele ülkesinde her vatandaşın oturduğu ya da satın alacağı bina ile ilgili yapısal zayıflıkları artık öğrenmesi gerekiyor. Biz de arkadaşlarımızla birlikte üniversite olarak vatandaşlarımızın yaşadıkları, satın almayı ya da kiralamayı düşündükleri binalarla ilgili, hem bir ön bilgi sahibi olması hem de binaların durumuyla ilgili farkındalıkların oluşması, okuryazarlıklarının artması bakımından yapay zeka takviyeli bir uygulama geliştirelim istedik. Zira yanınızda her vakit uzman bir kişi olmayabilir. Bu geliştirdiğimiz uygulamayla yalnızca binanızın fotoğrafını veriyorsunuz. Bu tek bir fotoğraf de olabilir 10 tane resme kadar girebiliyorsunuz. Ne kadar çok fotoğraf girerseniz o kadar âlâ sonuç almanız kelam konusu. Bir de harita üzerinden binanızın pozisyonunu işaretliyorsunuz, geliştirmiş olduğumuz yapay zeka dayanaklı yazılım binanızın yer bilgilerini sorguluyor haritalardan. Yer bilgisini aldıktan sonra binanın görsel değerlendirmesini yapıyor. Yapısal elemanlarında ‘bir düzensizlik, plan bozukluğu, düşey düzensizlik var mı, binada arazi eğimli mi değil mi, binayı zayıflatan yapısal elemanlar var mı, yumuşak kat mesela. Kısa kolon var mı’ üzere binanın yapısal elemanlarını değerlendirip memleketler arası standartlarda binanın puanlamasını yapıyor. Size sonucu rapor olarak sunuyor. Büsbütün yapay zeka dayanaklı ve hayli dengeli sonuçlar ürettiğini çeşitli binaları deneyerek test ettik. Bir zelzele ülkesindeyiz herkesin oturduğu tabanı bilmesi lazım. herkesin oturduğu binayı tanıması lazım. Bizim hedefimiz bu geliştirdiğimiz yazılımla, vatandaşlarımız yaşadıkları tabanı ve oturdukları binayı daha güzel tanıyacaklar ve gerekirse buradan çıkan raporlara dayanarak daha ileri tahlilleri testleri istemelerini salık vermek emelimiz bu” diye konuştu.
‘YAPAY ZEKA ÇOK DENGELİ SONUÇLAR VERİYOR’
Küçük bir kentte 20 bin civarı konut bulunduğunu ve saha takımıyla hepsini tek tek gezmenin önemli maliyet oluşturacağını, ayrıyeten insanların da bina ögelerine dair kâfi bilgiye sahip olmadıklarını belirten Prof. Dr. Kutoğlu, “Bir de bu bilgilere vatandaşlarımız kendileri ulaşabiliyor mu, ulaşamıyor mu o da bir tartışma konusu. Lakin burada bu geliştirdiğimiz uygulamayla birlikte bir web servisi halinde insanların bina fotoğrafları üzerinden binaları değerlendirmeleri ve bilgi edinmeleri en azından farkındalık oluşacak kadar bilgi edinmeleri mümkün olacak. Gördüğümüz dezavantajlardan biri de alana giden şahısların değerlendirmeleri vakit zaman birbirinden farklı olabiliyor lakin yapay zeka çok dengeli sonuçlar verebiliyor” dedi.
