İstanbul’da düzenlenen 1. Dünya Girişimsel Nöroloji ve Nöroşirürji Kongresi’nin (WINNC 2025) düzenleme komitesinde yer alan Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Ana Bilim Kolu Öğretim Üyesi ve İnme Merkezi Sorumlusu Prof. Dr. Atilla Özcan Özdemir, inmenin beyin damarlarının tıkanması (iskemik) ve beyin kanaması halinde gelişen iki tipinin olduğunu söyledi.
İskemik inmenin dünyada ve Türkiye’de sık görüldüğünü, bilhassa bayanlarda görülme sıklığının arttığını ve göğüs kanserinden daha yaygın hale geldiğini belirten Özdemir, inmenin en önemli vefat nedenlerinden biri olduğunu ve erişkin yaşta kazanılmış engelliliğin en sık nedeni olması nedeniyle önemli bir halk sıhhati sorunu haline geldiğini kaydetti.
Prof. Dr. Özdemir, “ileri yaş hastalığı” olarak bilinse de inme görülenlerin ortalamasının 60’lı yaşlara kaydığını, genç yaşta geçirilen inmelerde de artış yaşandığını aktardı.
Aynı vakitte kalp hastalıklarının da kıymetli inme risk faktörlerinden olduğuna dikkati çeken Özdemir, kalp kaynaklı pıhtıların beyin damarını tıkaması sonucu inmeye neden olabileceğini vurguladı.
Yaşam faktörlerinin denetim altına alınmamasının da inmeye neden olabileceğinin altını çizen Özdemir, “Şeker hastalığı, egzersiz yapılmaması, gerilim, viral enfeksiyon sıklığının artması inmenin daha genç yaşlarda görülme nedenlerinden sayılabilir. Sigara kullanımı da çok kıymetli faktörlerden birisi. İnme tıpkı kalp krizi üzere birçok risk faktörü sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Bu risk faktörleriyle ortaya çıkan kalp hastalıkları da inmeye neden olabilir. Tabii buradaki düşünce inme farkındalığı. Bu farkındalık, dünyada ve ülkemizde düzgün değil.” sözlerini kullandı.
Prof. Dr. Özdemir, ani gelişen konuşma bozukluğu, yüzde kayma yahut kolda güçsüzlük yakınmalarından bir yahut daha fazlasının varlığında inmenin akla getirilmesi, vakit kaybetmeden 112’nin aranması gerektiğini kaydetti.
Türkiye’de inme tedavisinde kıymetli gelişmeler yaşandığına değinen Özdemir, şöyle devam etti:
“Özellikle pıhtıyla tıkanan beyin damarının açılmasıyla ilgili stratejiler gelişti. İnmede erken periyotta yapılan damar açma tedavileri konusunda ülke olarak düzgün durumdayız. İnme tedavisinde pıhtıyla tıkalı beyin damarının anjiyo yoluyla açılması mümkün. Böylece hastanın 3 ay sonra, 1 yıl sonra kendi işini yapabilecek hale getirilmesi sağlanabiliyor. İnme merkezlerinde uygulanabilen bu süreci birinci 24 saat içerisinde belli hasta kümelerine yapabiliyoruz. Birinci 24 saat çok kritik, bu müdahaleler de yalnızca inme merkezlerinde yapılabiliyor.”
Prof. Dr. Özdemir, inmede erken müdahaleyle felç kalmanın önüne geçildiğini, 112 Acil Sıhhat takımlarının hastayı inme merkezine çabucak ulaştırması gerektiğini lisana getirdi.
Ambulans personelinin bu hususlarda eğitildiğini belirten Özdemir, “112’nin hastayı tanıması ve inme merkezine ulaştırması değerlidir. Ulaşamazsa hastaya müdahale mümkün olmuyor. Hastanın yüzüne soğuk su çarpmak ve beklemek, soğan veya kolonya koklatmak, ‘Bir yatayım bakayım geçer mi?’ demek yapılmaması gereken yanılgılar. Bunları demeden saydığım bulgular varsa kesinlikle inme olarak kabul etmemiz ve 112’yi aramamız lazım. 112 aracılığıyla hastalar, uygun tedavinin uygulanabildiği inme merkezlerine ulaştırılmaktadır.” diye konuştu.
GENÇLERDE MASAJLA GELEN İNME UYARISI
Gençlerde de son yıllarda inmenin arttığına dikkati çeken Prof. Dr. Özdemir, bu yaş kümesinde kalp hastalığı ile damar yırtılmasının en büyük tehlikelerden bir olduğunu vurguladı.
Özdemir, şah damarı ve boyun ardındaki beyni besleyen damarların yırtılmasının şahısların yapılarından kaynaklı olduğunun altını çizerek, kelamlarını şöyle tamamladı:
“İkinci kıymetli neden de uzunluğuna yapılan masajlar. Boynumuza dokundurtmamamız lazım. Oradan damarlar geçiyor ve masajlar sırasında damar yırtılıyor. Yırtılan damar içerisinde oluşan pıhtı beyin damarlarını tıkayıp inmeye neden olabiliyor. Baş hareketleri, boyun kütletmeler ehil olmayan bireylerce yapılan masajlar, bunların hepsi yırtılmaya neden oluyor. Bu yüzden lütfen boynumuza masaj yaptırmayalım. Bilhassa gençlerde bu formda inme hadisesi sıklıkla görülüyor. Sadece bizim kliniğimize bile ayda 1-2 olmak üzere bu formda hadise geliyor. Gribal enfeksiyonlarda kullanılan burun damlaları da hipertansiyon hastalarında ani tansiyon yükselmesine, beyin kanamasına ve inmeye neden olabiliyor. Hipertansiyon hastaları bu damlalardan uzak durmalı.”
