Hatay’ın İskenderun Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölüm Başkanı İklim Değişikliği Etkileri Uzmanı Prof. Dr. Abdulla Sakallı, çalışmalarında son 30 yılda İskenderun ve Körfez etrafındaki hava olaylarını raporladıklarını ve 2100 yılına kadarki dönem için modelleme çıkardıklarını belirterek, “Doğu Akdeniz’de iklim her yıl sertleşecek; hortum sayıları, sıcaklık ve dolu ölçüleri artacak. 2100 yılında Doğu Akdeniz’de hava sıcaklığı 8,5 derece artacak” dedi.
İskenderun Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölüm Başkanı İklim Değişikliği Etkileri Uzmanı Prof. Dr. Abdulla Sakallı, son yıllarda ani yağışlar, sert rüzgar ve hortum, iri taneli dolular ve ani sıcaklık düşüşüyle ilgili yaşanan hava koşullarına dair 2017 yılından beri bilhassa Doğu Akdeniz’i takip ettiklerini söyledi. Prof. Dr. Sakallı, 30 yıllık dönem içinde Hatay’ı, bilhassa İskenderun ve körfez etrafındaki hava hadiselerini sıkça raporladıklarını da belirtti.
2100 yılına kadarki dönem için modelleme çıkardıklarını belirten Prof. Dr. Sakallı, çalışmaları hakkında bilgiler verdi. Hava olaylarının her geçen yıl artacağını kaydeden Prof. Dr. Sakallı, “Bir ay içinde alacağımız yağış bu bölgede bir saatte düşüyor. Mesela geçen sene 2024 yılında 2 ayda düşecek olan yağış ölçüsü kadar 1 saatte metrekareye 112 kilogram yağış düştü. Antakya sular altında kaldı. Bu durumu Payas bölgemizde geçtiğimiz günlerde yaşadık. Birebir biçimde Dörtyol ve Erzin bölgesinde de bu usul olaylar görülmeye başlandı. Hava hadiselerinin sertliği giderek artacak. Daha şiddetli, daha iri dolu yağışlarına sebep olacağız. Hortum sıklığı burada çok fazla değildi. Son yıllarda artarak devam ediyor. Önümüzdeki yıllarda daha da artacak. Hava sirkülasyonunu görüyoruz” dedi.
‘GÜN İÇERİSİNDE FARKLI SICAKLIKLAR YAŞANACAK’
Doğu Akdeniz bölgesindeki deniz suyu sıcaklığındaki ısınmanın bölgedeki hava hadiselerini artıracağına dikkat çeken Prof. Dr. Sakallı, gün içerisinde farklı sıcaklık derecelerinin yaşanabileceğini söz ederek, “10 derecelerdeki hava, sonraki gün 20 derecelere çıkacak yahut eksi 5’lerdeki hava sonraki gün 15-20 derecelere kadar çıkabilecek. Bu bölgedeki hava hadiseleri artarak devam edecek. Neden? Zira bilhassa biz bunu 2017 yılında modelledik. 2017 yılında 2100 yılı yılına kadarki dönem için modelledik. Buradaki artışın çok sert olacağını söyledik. Doğu Akdeniz’de iklim her yıl sertleşecek; hortum sayıları, sıcaklık ve dolu ölçüleri artacak. 2100 yılında Doğu Akdeniz’de hava sıcaklığı 8,5 derece artacak. Önümüzdeki kışın ılık geçmesini bekliyoruz. Fakat çok sık bir biçimde çok şiddetli sıcaklık düşüşleri bekliyoruz. Bu sıcaklık düşüşlerinin müddeti kısa olacak ancak tesir derecesi çok fazla olacak. Geçen sene Erzin bölgesinde çok büyük bir don olayını yaşadık. Bütün narenciye bölgesi burada bu dondan ziyan gördü. Tıpkı formda ve daha şiddetini bu kış tekrar bu bölgede görmeyi biz bekliyoruz” diye konuştu.
‘İKLİM YUMUŞATMA PLANI YAPILMALI’
Yerel idarelerin ani ve sert yağışlar nedeniyle altyapılarını güçlendirip hazırlık yapmaları gerektiğini de vurgulayan Prof. Dr. Sakallı, şöyle devam etti:
“Kısa uzun, kısa orta ve uzun vadede bizim iklim öncelikli hareket planları oluşturmamız gerekiyor. Zira bir iklimi yumuşatmanın en kıymetli ayaklarından birisi mevcut yeşil alanları artırmak. Drenaj sistemlerini artırmamız lazım. Su toplama havzalarını genişletmemiz gerekiyor. Bilhassa kentlerimizin altyapılarında geçirgenliği olan sistemler kullanmamız lazım. Avrupa ülkeleri geçirgenliği üst seviye olan asfaltlar kullanmaya başladı. Biz de burada kullanmak zorundayız artık. İklime ahenk strateji planı hazırlamamız lazım. Lokal idareler, üniversiteler iş birliğiyle yapılması gerekiyor ve bilimsel bir gerçeklere bilimsel datalara dayandırılması lazım.”
Hava olaylarının değişkenliği karşısında çiftçinin iklime ahenk sağlayan eser yetiştirmesi gerektiğini savunan Prof. Dr. Sakallı, “Şu anda iklim farklı bir evreye yanlışsız gidiyor. İklime uygun çeşitleri seçebilirler. Bilhassa burada tropik meyve, tropik bitki çeşitlerini ekebilirler. Bunlar için uygun ortam oluşmaya başlar. Yırtıcı sulamayı bırakıp, damlama sulama metoduna geçmeleri gerekiyor. Bilhassa toprakta zati sıcaklık artışıyla birlikte yükselen su buharlaşmasının önüne geçmek için toprak örtüsünü artık kaplamaları lazım.”
