Erman Yapan’ın sunduğu ‘Ülke’de Öteki Şeyler’ programına Zelzele Bilimci Prof. Dr. Şener Üşümezsoy konuk oluyor.
Prof. Dr. Şener Üşümezsoy, Balıkesir Sındırgı ve Kütahya Simav’da meydana gelen zelzelelere ait değerlendirmelerde bulundu.
Sındırgı’da risk olduğunu daha evvel belirttiğini tabir eden Üşümezsoy, “Herkes İzmir’de zelzele olur, Bodrum’da olur… bildikleri yerlerde konuşuldu, Sındırgı’da risk var dedim. Ve Sındırgı’da bu zelzele olunca 6.1, herkes nereden çıktı? Bugün Sındırgı’nın ismini bilmeyen arkadaşlar, artık Sındırgı uzmanı olarak konuşmaya başladılar.” dedi.
SINDIRGI’DA “İKİZ DEPREM” OLDU
Üşümezsoy, Sındırgı’daki Simav Dağı’nın her sarsıntıda yükseldiğini, önündeki bölgenin çöktüğünü ve Simav çukurunun oluştuğunu belirterek, buranın riskli bir bölge olduğunu kaydetti.
Sındırgı’daki durumu “yapışmış fay” teorisiyle açıklayan Üşümezsoy, “Sındırgı’da şayet bir fay üzerinde yapışmış bir faysa… bunu yapıştırdığı vakit hareket etmiyor, etrafında küçük küçük yırtılmalar oluyor… İşte onlar değerli, büyük bir fayın etrafındaki yırtılmalar, yapışmış bölgenin büyük zelzelesi getiriyor.” diye konuştu.
Üşümezsoy, yaşanan süreci bir orman yangınına benzeterek şunları söyledi: “Diyelim ki bu fayın yırtıldığı… yeri bir orman üzere kabul edelim. Orman yandığı vakit… birinci yangında, ortalarında yanmayan bir sürü küçük küçük bölgeler kalıyor. Onlar daha sonraki birinci rüzgarda yine yanıyor. İşte birinci o büyük yangın dediğimiz kesim 6.1’lik sarsıntı, birinci yangın… Ancak buradan sonra bütün artçılar olağan olarak fayın… avucunun üzerinde olması lazım iken bütün artçılar… güneye Sındırgı Dağı’na gerçek geliyordu. Bunun da manası, o vakit daima belirttik, burada birbirine paralel gelen faylar var… O faylarda artık zelzeleler oluyor. Yani birinci orman yandı, kömür oldu lakin ikinci ormana sıçradı. Bunlar artçı değil, öncü. Dedikten sonra ikinci 6.1’lik sarsıntı onun yanında oldu. Buna biz şey diyoruz, ikiz sarsıntı ve çift sarsıntı.”
İki zelzelenin birebir tıpkı olmadığını, birinci sarsıntının 15 kilometre derinlikte, ikinci sarsıntının ise 7 kilometre derinlikte “dağın üzerinde” olduğunu belirten Üşümezsoy, “İkinci fay kırıldı. Ve buradan sonra üçüncü bir faya giden yer yok.” sözlerini kullandı.
SİMAV’DAKİ SARSINTILAR ANA FAYDAN BAĞIMSIZ BİR “DEPREM FIRTINASI”
Üşümezsoy, Kütahya Simav’da yaşanan 5.4 ve 5.0 büyüklüğündeki zelzelelere de değinerek, “Simav’daki fay önemli bir faydır. Ancak bu son olan 5.4 ve 5’lik sarsıntılar… Simav fayıyla temaslı değil” dedi.
Bu zelzelelerin Eyligöz Dağı’nın doğu kenarında, “tavan bloku” olarak isimlendirilen üst katman içinde meydana geldiğini ve derindeki ana fay düzlemine inmediğini belirten Üşümezsoy, şunları kaydetti: “Yani bir sarsıntı fırtınası üzere… Sarsıntı fırtınası dediğim olay da şayet fay tek bir fay üzerinde yapışmışsa… büyük sarsıntı yapar. Lakin parmakların üzere yüzlerce bu türlü bir fay varsa bunlarda olan zelzeleler büyük zelzeleye ulaşmıyor.”
YILLAR SONRA ÇIKAN SICAK SU ZELZELE GÜCÜNÜ BİTİRDİ
Üşümezsoy, hem Simav hem de Sındırgı’da sıcak suyun sarsıntılardaki rolüne dikkat çekerek, sıcak suyun “yırtılmayı kuvvetlendirdiğini”söyledi.
Sındırgı’da yıllar sonra yine sıcak su akmaya başladığını belirten Üşümezsoy, bu durumu “düdüklü tencere” ve “fay vanası” örnekleriyle açıkladı: “Tabakaları koyun… Düdüklü tencereyi… Isıtın suyu… kapağını toptan açtığı vakit FAY aşağıdaki bütün sıcak su üst boşalıyor buna FAY’a VANA diyoruz. Yani aşağıda kitli olan sıcak suyu Kırıkla açılınca ansızın yarık boyunca su üst çıkıyor… Ve ortamın basıncı fikir de Ortamda zelzele Yenilenme gücü kalmıyor.”
Üşümezsoy, “Şimdi Sındırgı’da bir tehlike yok artık… Başlayan sonuçlara gitmemek lazım bir tehlike yok değil O FAY 2 tane FAY 1’e kırıldı.” değerlendirmesinde bulundu.
