Türkiye’nin yerli araba hayali, 1961 yılında üretilen “Devrim” arabasıyla birinci defa somutlaştı, seri üretime geçemese de “Devrim”, Türkiye’nin endüstrileşme vizyonunda kıymetli bir dönüm noktası oldu.
Aradan geçen yıllarda gelişen Türkiye’deki otomotiv ekosistemi, bugün Togg’un üretimiyle yeni bir evreye taşındı. Türkiye, sahip olduğu otomotiv ekosistemiyle hem Avrupa’da hem de global arenada kıymetli bir oyuncu olarak öne çıkıyor.
Konuya ait AA muhabirine değerlendirmede bulunan Avdagiç, Türkiye’deki otomotiv üretiminin başlangıcının Cumhuriyet’in birinci yıllarına kadar geri gidebileceğini söyledi.
1929’da İTO’nun işlettiği Tophane Ambarlarını Türkiye’de araba üretilebilmesi için dünyanın en büyük motorlu taşıt üreticisi olan Ford Motor Company’e devrettiğini anlatan Avdagiç, böylelikle Tophane’de Türkiye’de birinci otomotiv fabrikasının kurulduğunu kaydetti.
Avdagiç, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Amaç hem Türkiye hem de Rusya ve bölge ülkelerine burada montajı yapılan araçları ihraç etmekti. Çeşitli nedenlerle bu proje kısa bir mühlet sonra sona erdi fakat Türkiye’de araba üretme geleneğini ve sevdasını da başlattı. Elbette gerçek kırılma noktası, 1961’de Türk mühendislerinin otomotivde yerli ve ulusal bir üretim olabileceği algısını yerleştirdiği İhtilal’in imal edilmesi oldu. Çeşitli siyasi ve ekonomik nedenlerle gerekli takviyesi bulamamış olsa da bir zihniyet ‘devrim’ine de işaret eder.”
“TOGG, İHTİLAL’İN BAŞLATTIĞI MUVAFFAKİYET ÖYKÜSÜNÜN 21’İNCİ YÜZYILDAKİ ADIDIR”
İTO Başkanı Avdagiç, 1960’lı yıllarda BMC’nin, Otosan’ın montaj ile başlayıp artan yerlilik oranıyla devam eden sürecin, 1970’lerde Oyak-Renault ve TOFAŞ’ın yabancı işbirlikleriyle yeterlice geliştiğini ve önemli bir ekosistemin oluşmasını sağladığını belirtti.
Avdagiç, merhum Başbakan Necmettin Erbakan’ın “Kendi tankımızı, kendi topumuzu, kendi arabamızı yapacağız” retoriğine vurgu yaptı.
Bu ekosistemin üzerine 1980’lerde merhum Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın gerçekleştirdiği ekonomik değişimle yeni bir devir inşa edildiğini lisana getiren Avdagiç, şöyle devam etti:
“Bu da ikinci büyük kırılmaydı. Türkiye dış dünya ile bütünleşik ve rekabet edebilir bir otomotiv tedarik endüstrisi ortaya koymakla kalmadı, birebir vakitte Ford Otosan, Toyota Türkiye, Hyundai Assan üzere firmalar ülkemizde üretim üsleri kurdu. ‘Otomotivin tekeri bir defa yol ile buluşunca’ gerisi geldi. Dünyadaki rekabet ve gelişmeleri takip eden AR-GE merkezleri kuruldu, mühendislik kabiliyetimiz gelişti, tasarım ve geliştirme maharetimiz yükseldi. Bu yükseliş, siyasi özgüvenin ekonomik özgüvenle buluştuğu son 25 yılda, yerli ve ulusal üretimin çeşitli alanlardaki başarılı sonuçlarıyla dışa vurdu. Otomotiv kesiminde ise bu sonuç, Türkiye’nin arabası Togg ile oldu. Bana nazaran Togg, Türk otomotiv tarihindeki yüksek teknolojiyle bütünleşmiş üçüncü değerli kırılma noktamızdır. Hatta Togg, İhtilal’in 64 yıl evvel başlattığı muvaffakiyet öyküsünün 21’inci yüzyıldaki ismidir. Artık yüzde 100 elektrikli üretilen, yurt dışına pazarlanan, kullanıcının ‘İyi ki almışım’ dediği yerli bir markamız var.”
“TOGG DİJİTAL GELECEĞİMİZ İÇİN KIYMETLİ BİR KAPIYI ARALAMADI, SONUNA KADAR AÇTI”
Şekib Avdagiç, global otomotiv bölümündeki dönüşüme değinerek, elektrikli otomotive geçişin baş döndürücü bir süratle geliştiğine işaret etti.
Avdagiç, Türkiye’nin otomotiv endüstrisinin 2024’te 1 milyon 468 bin 393 motorlu araç üretimiyle Avrupa’da 4’üncü büyük üreticisi olduğuna dikkati çekti.
Ekonominin hassas bir süreçten geçerken bile otomotivde avantajlarını müdafaayı başardığını belirten Avdagiç, “Tedarik sanayi vurgusu değerli. Zira otomotiv üretimi ile 1 ünite üretim başına 6,2 ünite yan tesir elde ediliyor. Yani tedarikçiler, lojistik, mühendislik, yazılım ve finans da dahil edildiğinde otomotiv dalının GSYH tesiri çok yüksek. O yüzden yalnızca üretimde değil, endüstriyel bilgi üretiminde de önde olmalıyız. Togg bizim için bu bağlamda bir eşik oldu. Eşikten de öte… Togg dijital geleceğimiz için değerli bir kapıyı aralamadı, sonuna kadar açtı. Akıllı aygıt, yeni jenerasyon araç geliştirme yarışında sembol bir proje olarak yeni markalara ilham veren, yol gösteren bir kutup yıldızı oldu.” biçiminde konuştu.
Avdagiç, birtakım firmaların daha evvel “elektrikli otobüs” üretimini başlatması ve akabinde Togg’un üretilmesiyle başka birtakım firmaların da “elektrikli ticari araç” üretimine yönelmelerinin yalnızca bölümü değil tedarik endüstrisini çok süratli dönüştürdüğünü ve geliştirdiğini söyledi.
Togg üretiminin başlamasını, “yerli pil üretimi, elektrik motoru üretimi, çeşitli öteki kesimlerin yerlileştirilmesi üzere çalışmalarla, klasik içten yanmalı motorlu marka-modeller için yapılan üretimlerin elektrikli araç pazarına gerçek dönüşümü” açısından değerli bir fırsat olarak gördüklerini anlatan Avdagiç, şunları kaydetti:
“Türkiye bu alanda birçok şeyi başaracak potansiyele sahip. Yalnızca 200’e yakın otomotiv AR-GE merkezimizin bulunması bunun değerli bir göstergesi. Eminim ki üretim yeni devirde batarya modül üretimleri, yazılım tabanlı araç sistemleri, otonom sürüş algoritmaları, geri dönüştürülebilir gereç teknolojileri üzere yüksek teknoloji alanlarına kayacak. Bu alandaki firmaları geliştirip büyütecek. Hükümetin de bu çalışmaları vergi, teşvik ve gibisi siyasetlerle desteklemesi çok kıymetli. Aslında Bosch, Valeo, Mahle, ZF, Continental üzere dünya devlerinin tedarik zincirinde Türk firmaları değerli bir yere sahip. Yani bizim tedarik firmalarımız Avrupa pazarına yüksek hacimli ihracat yapıyor. Bugün dünya markası olan birçok arabaya yepyeni modül üretimleri gerçekleştiriyoruz. Yeniden inverter, motor gövdesi, kablo sistemleri üzere komponentleri üretme kabiliyeti olan birçok büyük yerli firma, bu dönüşüm için yatırımlara başladı. Ayrıyeten AR-GE merkezleri olan tedarikçiler de elektrikli araçlara uygun yeni eserler geliştiriyor. Elbette kimi tedarikçiler de zorlanacak ancak zorlananın yerine hazırlık yapanlar geçecektir ve bu ekosistem daima canlı kalacaktır.”
Avdagiç, bu süreçte yazılım ve batarya teknolojilerine daha fazla yatırım yapılması, tedarik endüstrisinin dijital ve yeşil dönüşümünün desteklenmesi, nitelikli işgücü yetiştirmeye sürat verilmesi ve KOBİ’lerin desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
“BİR ÜLKENİN ENDÜSTRİSİNİN VE TEKNOLOJİSİNİN İZİ YALNIZCA OTOMOTİV BÖLÜMÜNDEN SÜRÜLEBİLİR”
Avdagiç, otomotiv endüstrisinin ihracat, istihdam ve AR-GE yatırımları açısından iktisada katkısına dikkati çekerek, otomotiv endüstrisinin Türkiye’nin ihracatında uzun yıllardır birinci sırada yer alan kesim olduğunu anımsattı.
Sektörün, 2024’te de 37,2 milyar dolarlık ihracat ile birinci sırada yer aldığına işaret eden Avdagiç, “Sektörde mavi yakalıdan beyaz yakalıya kadar 250 bini aşkın insan çalışıyor. İşte kesim bu 250 bin şahısla Türk emeğinin niteliğini ve araştırma ruhunu geliştiriyor. Ayrıyeten teknoloji ve tasarımı yakından takip etmeyi mecburî kılan yapısı sebebiyle de AR-GE’yi üretimin önünde tutuyor. Bu üç özellik sebebiyle ekonomimizin hareketlendirici ögesidir.” dedi.
Avdagiç, bir ülkenin endüstrisinin ve teknolojisinin izinin yalnızca otomotiv dalından sürülebileceğini, endüstriyel bilgi birikiminin, insan gücünün ve teknolojinin gelişiminin evvel bu dalda başlayıp sonra öteki bölümlere yayıldığını tabir etti.
“TÜRKİYE, TOGG İLE KESİMDE YENİ TEŞEBBÜSLER VE TEKNOLOJİ YATIRIMLARI TEŞVİK EDECEK BİR ETABA GEÇTİ”
İTO Başkanı Avdagiç, Türkiye’nin Togg ile “otomotivde kendi markasını yaratma” eşiğini aştığını ve bu atılımın dalda yeni teşebbüsleri ve teknoloji yatırımlarını teşvik edecek bir kademeye geçtiğini lisana getirdi.
Avdagiç, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Çünkü Togg, kalitesi tescillenen 5 yıldızlı bir arabadır, dayanılmaz sağlamdır. Bu nedenle Togg, bahsettiğiniz dalgaya yol açabilir demiyorum, yol açmıştır diyorum. Unutmayalım ki Türkiye halihazırda birçok arabası, otobüs, kamyon üzere ticari araçları üretme kapasitesine sahip. Bu türlü olduğu için Togg ortaya çıktı. Togg, ‘Tamam, bizim de bir yerli araba markamız oldu’ cümlesinin ötesine geçti. Dünyadaki elektrikli araç gelişimine bağlı olarak yeni teşebbüslerin ve teknoloji yatırımlarının tetikleyicisi olabileceğini gösterdi.”
Togg’un öncülüğünde gelişen yeni periyodun yerli ekosistemde AR-GE, yazılım, batarya teknolojileri ve mobilite tahlilleri alanlarında yeni bir bakış açısının önünü açacağını kaydeden Avdagiç, Togg’un yurt dışında da satılmaya başlanmasının hem ihracat potansiyelini olumlu etkileyeceğini hem de yeni teşebbüs ve yatırımları teşvik edeceğini kelamlarına ekledi.
