Haber7 – ÖZEL
Kadına Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Çabaya Dair Avrupa Kurulu Mukavelesi, yaygın ismiyle İstanbul Sözleşmesi’nden Letonya’nın çekilmesini öngören yasa tasarısının, Saeima’da (Letonya Parlamentosu) muhalefet partileri ve iktidar koalisyonundaki Yeşiller ve Çiftçiler Birliği’nin (ZZS) oylarıyla kabul edildi.
Kanun tasarısı hakkındaki tartışmaların 13 saatten fazla sürdüğü ve çekilme lehinde 56 milletvekilinin oy kullandığı, 32 JV ve ‘İlericiler‘ siyasetçisinin karşı çıktığı, iki milletvekilinin ise çekimser kaldığı bildirildi. Kararın akabinde gözler, hukuksal süreçteki kilit figür olan Devlet Başkanı Edgars Rinkevics’e çevrildi.
30 BİN İMZA TOPLADILAR
Parlamento’nun aldığı kararın çabucak akabinde, Letonya’da Avrupa Birliği’ne yakın sivil toplum inisiyatifleri, mukavelenin korunması için seferberlik başlattı.
“ManaBalss.lv” platformu üzerinden Devlet Başkanı Edgars Rinkevics’e yönelik teşebbüs başlatılarak, kendisinin Letonya’nın İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmesi kanununun imzalamamaya çağıran 30 bin vatandaşın imzası toplandı.
GEREKÇELERİ ‘BATI’DAKİ İMAJIN ZEDELENMESİ’
Şiddetin önlenmesi hususlarında çalışan sivil toplum kuruluşu, çekilme niyetine şiddetle karşı propaganda yürütüyor. Kontratın feshiyle “şiddet mağdurlarının korunmasının azalacağı” ve “Letonya’nın Batılı müttefiklerinin gözündeki milletlerarası imajını olumsuz etkileyeceği” tasasını lisana getiriyor.
Kadın haklarını müdafaa örgütü “Marta merkezi” ve öteki kimi sivil toplum kuruluşları, Devlet Başkanı’na bir mektup göndererek Kontrattan çekilme kanununu Saeima’ya tekrar incelenmesi için geri göndermeye çağırdı.
Bu mektubu 2000’den fazla kişi imzaladı.
İmzacıların ortasında Letonya Halk Cephesi’nin ilk başkanı Dainis Ivans, sivil aktivist ve eski Letonya Yüksek Kurulu milletvekili Velta Cebotarenoka, oyuncular Vilis Daudzins, Zane Daudziņa, Ilze Ķuzule-Skrastiņa, direktörler Matiss Kaza, Ugis Olte, Elmars Senkovs gibi tanınmış simalar da bulunuyor.
AF ÖRGÜTÜ DEVREDE
Türkiye’de İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararı alındığında muhalif tavır takınarak Batı fonlusu dernekleri sokağa sürmekle eleştirilen Uluslararası Af Örgütü, Letonya’da da devreye girdi.
Uluslararası insan hakları örgütü “Uluslararası Af Örgütü” de duruma müdahil oldu. Örgütün bayan hakları kıdemli uzmanı Monika Kosta Riba, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Letonya’nın İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmesinin, ülkedeki bayan ve kız çocukları ile aile içi şiddete maruz kalan tüm insanların korunması ve hakları için yıkıcı bir darbe olacağını ve şiddet uygulayanlara bayanları ve kız çocuklarını cezasız bir halde istismar edebilecekleri ve öldürebilecekleri tehlikeli bir ileti göndereceğini.”
CUMHURBAŞKANI’NA ‘İADE’ BASKISI
Koalisyon partilerinden “Yeni Birlik” (JV) ve “İlericiler” çekilmeyi desteklemezken, JV Saeima kümesi da Devlet Başkanı’na emsal bir davette bulundu.
Mektup muharrirleri, kanun tasarısının çabukla görüşüldüğünü ve bu süreçte tam bir kamu, uzman ve ilgili taraflar ortasında tartışma yapılmadığını vurguluyor.
Ayrıca, “Kamuoyunda, şiddet tersi Mukavelenin muhakkak hususlarının Anayasa ve başka maddelere uygunluğu ile ilgili bir dezenformasyon kampanyası gözlemlendiğini” belirterek, “39 Avrupa Kurulu üye devleti tarafından onaylandığı göz önüne alındığında, Letonya’nın çekilmesinin ülkemizin milletlerarası prestijini önemli biçimde zedeleyeceğine, Letonya’nın Avrupalı, hukuka bağlı, insan haklarını ve cinsiyet eşitliğini destekleyen bir devlet imajını tehlikeye atacağına inanıyoruz” sözlerini kullandılar.
HUKUKİ SÜRECİ KİLİTLEYEBİLİRLER
Çekilme kanununun acil olarak kabul edilmesi, lakin 3’te 2 oy çoğunluğuyla belirlenmemesi, Devlet Başkanı’na onu ilan etmeme ve parlamentoya tekrar incelenmesi için geri gönderme hakkı tanıdığı tez ediliyor. Bu durumun, hukuksal süreci Devlet Başkanı’nın kararına kilitlediği yorumuna sebep oluyor.
Devlet Başkanı Edgars Rinkevics, Saeima kararından sonra Mukaveleden çekilme konusunun “kendi masasına” geleceğini ve o vakit bunu “ideolojik yahut politik değil, devlet ve tüzel mülahazaları dikkate alarak” kapsamlı bir halde değerlendirip karar vereceğini belirtti. Lakin şimdiye kadar kaçamak konuştuğu ve rastgele bir konuma dayanak vermediği biliniyor.
SOKAĞA DÖKÜLECEKLER
1 milyon 860 bin nüfuslu Letonya’da İstanbul Mukavelesi üzerinden toplumsal tansiyon oluşturuluyor.
6 Kasım’da Dome Meydanı’nda İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararına karşı büyük protesto düzenleneceği duyuruldu.
Daha evvel Saeima önünde yapılan ve yaklaşık 5000 kişiyi toplayan kitlesel protesto, son yılların en kalabalıklarından biri olmuştu.
SÖZLEŞME’YE YALNIZCA 1 YIL DAYANDILAR
İstanbul Kontratı, geçen yıl 1 Mayıs’ta yürürlüğe girmişti. Muahede, taraf devletlerin bayanları her türlü şiddetten, bayan ve erkekleri ise aile içi şiddetten daha âlâ koruyabilmek için uyumlu bir siyaset geliştirmelerini; kriz merkezleri, yirmi dört saat çalışan kriz telefon sınırı ve cinsel şiddet mağdurları için uzman dayanak merkezleri sağlamalarını gerektiren kapsamlı bir memleketler arası insan hakları aracı olarak kabul ediliyor.
Fakat İstanbul Sözleşmesi‘nin alt metinlerinin aile aksisi paradigmayı güçlendirdiği, cinsiyet ideolojisini pekiştirdiği, eşcinselliğe kapı araladığı istikametinde geniş bölümlerce eleştiriliyor.
