Guardian, İsrail’in bu mutabakatta teknoloji devlerinden olağan dışı bir talepte bulunduğunu yazdı: Şirketler, yabancı mahkemelerden gelen data taleplerini gizlice İsrail’e bildirmek için özel bir “göz kırpma mekanizması” kurmayı kabul etti.
GİZLİ SİNYALLERLE BİLGİ PAYLAŞIMI UYARISI
Sızan dokümanlar ve İsrailli yetkililerin açıklamalarına nazaran, bu sistem Google ve Amazon’un, İsrail’e ilişkin dataların yabancı ülke mahkemeleri yahut güvenlik kurumları tarafından talep edilmesi durumunda, bu paylaşımı direkt açıklamadan bâtın bir sinyal ile iletmesini öngörüyor.
Bu sinyal, “özel tazminat ödemesi” adı altında yapılacak küçük ödemelerle gönderiliyor. Ödeme ölçüsü, datayı isteyen ülkenin telefon koduna nazaran belirleniyor.
- Örneğin ABD’den (+1) gelen bir talep için 1.000 şekel, İtalya’dan (+39) gelen bir talep için 3.900 şekel ödeniyor.
Eğer şirketler hangi ülkeye data aktardıklarını bile bildiremiyorsa, 100.000 şekel (yaklaşık 30.000 dolar) “geri bildirim” olarak yatırmak zorunda kalıyor.
Uzmanlar, bu prosedürün yasal açıdan son derece riskli olduğunu belirtiyor. Eski ABD’li savcılar, “Bu düzenek mahkeme buyruklarının kapalılığını ihlal edebilir ve şirketleri ABD yasalarıyla çatışma riskiyle karşı karşıya bırakabilir” değerlendirmesini yaptı.
İSRAİL’İN KURALLARI: ERİŞİM KISITLANAMAZ
Belgeler, Google ve Amazon’un bu zımnî sistemi kabul etmesinin yanı sıra, İsrail’in öteki taleplerini de yerine getirdiğini gösteriyor. “Nimbus Projesi” olarak bilinen mutabakata nazaran şirketler:
- İsrail’in devlet kurumlarının, güvenlik servislerinin ve ordunun bulut hizmetlerini nasıl kullandığına müdahale edemiyor,
- Hizmet erişimini askıya alamıyor yahut kısıtlayamıyor,
- İnsan hakları ihlalleri gerekçesiyle hizmetleri durduramıyor.
Bu unsurlar, Microsoft’un geçtiğimiz ay İsrail ordusunun Filistinli sivillerin telefonlarını izlemek için kullandığı sistemin erişimini kapatmasının akabinde yine gündeme geldi.
Microsoft, bu adımı “sivillerin kitlesel nezaretini kolaylaştırmak istemiyoruz” diyerek savunmuştu. Fakat Nimbus kontratı, Google ve Amazon’un benzeri bir adım atmasını açıkça yasaklıyor.
“HUKUKA KARŞIT DEĞİLİZ” SAVUNMASI
Google ve Amazon, Guardian’ın sorularına verdikleri karşılıkta tezleri reddetti.
Google sözcüsü, “ABD maddelerine yahut öteki bir ülkenin hukukuna karşıt davranmamız kelam konusu değil. Bu cins argümanlar büsbütün yanlış” dedi.
Amazon ise “Müşteri datalarıyla ilgili yasal taleplere dair global ölçekte katı bir süreç uyguluyoruz. Bu süreci kapalılık yükümlülüklerini aşacak biçimde değiştirmiyoruz” açıklamasında bulundu.
İsrail Maliye Bakanlığı da haberdeki iddiaları “asılsız” olarak nitelendirdi ve “Şirketler, İsrail’in hayati çıkarlarını koruyan sıkı kontrat kararlarına tabidir” sözlerini kullandı.
ARKA PLAN: PROJE NİMBUS VE BİLGİ KONTROLÜ
Nimbus Projesi, İsrail hükümetinin tüm kamu kurumları ve ordusuna ilişkin bilgileri Google Cloud ve Amazon Web Services altyapısına taşıdığı stratejik bir bulut programı.
Yetkililer, bilhassa ABD ve Avrupa’daki yeni kanunların yabancı mahkemelere İsrail bilgilerine direkt erişim sağlayabileceğinden endişe ediyordu. Bu nedenle “göz kırpma” düzeneğiyle bilgilerin denetimini İsrail’de tutmayı amaçladılar.
Ancak insan hakları örgütleri, projenin Gazze ve Batı Şeria’daki askeri operasyonlarda kullanılan nezaret teknolojilerini destekleyebileceği ihtarında bulunuyor.
Google ve Amazon çalışanlarının bir kısmı da geçtiğimiz yıl “Drop Project Nimbus” sloganıyla bu muahedeye karşı protestolar düzenlemişti.
