2023 yılından bu yana Sudan ordusuyla savaşan Süratli Takviye Kuvvetleri’nin (HDK) El Faşir’deki toplu infazları ve insanları canlı diri yakması dünyayı şoke etti. Kan donduran vahşetin gerisinde başta altın olmak üzere güçlü maden rezervleri ve jeopolitik hesaplar var.
Nisan 2023’te Sudan ordusu ile isyancı Süratli Dayanak Kuvvetleri (HDK) militanları ortasında başlayan çatışmalar, ordunun başşehir Hartum, Port Sudan ve Vad Uygar üzere bölgelerde hakimiyeti sağlamasıyla güneybatıdaki Darfur’da sürüyor. Cancavid militanlarının yanı sıra, Libya’dan darbeci General Halife Hafter tarafından gönderilen ve Çad’dan gelen yabancı militanların oluşturduğu HDK, ele geçirdiği Darfur’un başşehri El-Fâşir’de büyük katliamlar işliyor. 500 günü aşkın müddettir kenti kuşatan HDK militanları, son iki ayda insansız uçakları (İHA) ve uzun menzilli füzeleri de kullanıp bariz bir üstünlük sağlayarak kente girdi. Üç günde HDK militanlarının öldürdüğü sivil sayısı 4 bini aşarken, kuşatma devriyle birlikte toplam meyyitin 18 bini bulduğu belirtiliyor. Bu katliamların art planında ise Sudan’ın zenginliklerini yağmalamak bulunuyor.
AFRİKA’NIN ÜÇÜNCÜ BÜYÜK ALTIN ÜRETİCİSİ
HDK’nın alanda üstünlük kurmasına sebep olan silah yardımının ise Afrika’da güç kazanmaya çalışan ve bilhassa “Arz en-Nuba” (Altın Ülkesi) olarak anılan Sudan’daki ham altın rezervlerini denetim etmek isteyen BAE’den (BAE) geldiği düşünülüyor. Sudan’ın belirlenen altın rezervinin 535 ton olduğu potansiyelin ise 1100 tonu bulduğu bedellendiriliyor ve halihazırda Afrika’daki en büyük üçüncü altın üreticisi. Sudanlı yetkililer 17 farklı milliyetten militanları barındıran HDK’nın, BAE’nin sağladığı finansmanla Rus paralı militan şirketi Wagner tarafından eğitildiğini savunuyor. 2025 yılında Sudan’dan 8 ton altının BAE’ye aktarıldığı belirtiliyor.
KRİTİK ÜÇGENDEKİ ŞEHİR
El-Fâşir, jeopolitik kıymete de haiz. Kent, Sudan’ın Orta ve Batı Afrika’ya açılan kapısı durumunda. Çad, Libya ve Güney Sudan’a komşu olan bölgeyi denetim eden güç, kıymetli bir lojistik avantajı da eline geçirmiş olacak. Bilhassa isyancı HDK’ya silah ve gereç sevkiyatının kelam konusu hudutlardan geldiği argümanları düşünüldüğünde El-Faşir’in kıymeti daha da anlaşılıyor.
BEREKETLİ TOPRAKLAR
El-Fâşir, iç savaş öncesi tüm Darfur bölgesini besleyen besin deposu olarak biliniyordu. Savaştan evvel El-Fâşir, pazarları, un değirmenleri ve Darfur üzerinden komşu Libya ve Mısır’a darı, sorgum, yer fıstığı ve meyve taşıyan ticaretiyle tanınıyordu. Bereketli ovalarla çevrili, mevsimlik sulama ve küçük kuyularla beslenen kent, tahıl, hayvancılık ve Jebel Marra, Kutum ve Tawila’dan gelen eserlerin dağıtım merkezi olarak hizmet veriyordu. HDK’yı destekleyen güçlerin Faşir’in bereketli topraklarına da el koymak istediği bedellendiriliyor.
GÖÇ DEVAM EDİYOR
Öte yandan, HDK’nın El-Fâşir’i ele geçirmesinin akabinde güvenlik durumunun bozulmasıyla birlikte kentten göçler de devam ediyor. Son 48 saatte, kentin 70 kilometre batısındaki Tavila’ya göç edenlerin sayısı 40 bini aştı. Sudan Tabipler Sendikası, HDK militanlarının El-Faşir yakınlarındaki Bara beldesine de girmeye başladığını ve daha evvel buraya sığınan 4 bin 500 sivilin doğuya gerçek El-Abyad kentine yola çıktığını aktardı. Sendika, El-Abyad’a 1900 sivilin ulaştığını ve ortalarında açlıktan zayıf düşmüş çok sayıda kişi olduğunu kaydetti.
