Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ÜLKE TV ekranlarında Sıradışı Strateji programında Turgay Güler’in konuğu oluyor. Bakan Bayraktar önemli açıklamalarda bulunurken peş peşe muştuları de duyurdu.
Diyarbakır’da ankonvansiyonel üretimle kayaların içine sıkışmış petrolü çıkarmak için sondaj çalışmasının başlayacağını duyuran Bakan Bayraktar, “Diyarbakır için Yeni Gabar demek istemiyorum zira oradan daha büyük, oyun değiştirebilecek bir potansiyelden bahsediyorum.” tabirlerini kullandı.
Bakan Bayraktar’ın açıklamalarından satır başları:
Enerji bugün toplumların ve iktisatların büyümesi ve hayatlarını devam ettirebilmeleri için olmazsa olmaz bir şey. Elektrik tüketimi dünyada çok önemli bir formda artıyor. Türkiye esasen gücü, iktisadı büyüyen ve münasebetiyle güç talebi büyüyen bir ülke. Önümüzdeki 30 yıla baktığımızda ki güçte bütün stratejiler çok uzun vadeli yapılır.
Elbette işimizin şöyle bir boyutu var; saniyelerden, 80-100 yıla uzayan bir vakit aralığında çalışıyoruz. Saniyelerden kastım şu: Vatandaşımız, siz, biz konutumuza gittiğimizde düğmeye bastığımızda o an elektriğe gereksinimimiz var. Hasebiyle o anı tedarik edebilmemiz lazım. Ancak bir taraftan da 80-100 yılı bulacak örneğin artık Akkuyu’da nükleer santral yapıyoruz. 80-100 yıllık bir ömrü var. Bizi 2100’lü yıllara taşıyacak bir projeyi de bugünden aslında dizayn ediyorsunuz.
“TÜRKİYE’NİN ELEKTRİK MUHTAÇLIĞI 3 KATINA ÇIKACAK”
Dolayısıyla bu türlü bir vakit aralığına baktığınızda önümüzdeki 30 yılı, 2050’leri planladığımızda şunları görüyoruz: Türkiye’nin elektrik muhtaçlığı 3 katına çıkacak. Bu muazzam bir talep artışı. Bunu yapacak yatırımları kesinlikle yapmamız lazım.
Ama biraz evvel söz ettiğim dünyadaki elektrikleşme trendi yani her şeyin elektrikle yapıldığı bir dünyaya gidiyoruz.
“BUGÜN STRATEJİK KARARLARI ALMAZSANIZ ÇOK KISA MÜDDETTE ÜLKENİZ ARZ GÜVENLİĞİ SORUNU YAŞAYABİLİR”
Yapay Zeka inanılmaz bir tesirle geliyor. Data merkezleri, iklim değişikliği ve hangi sebeple derseniz deyin muazzam bir klima tesiriyle geliyor. Elektrikli araçlar… Artık ulaştırma da elektrikli araçlarla yapılmaya başlandı. Münasebetiyle bu büyüyen, artan talebi nasıl karşılarım, güç kaynaklarını nasıl garanti altına alabilirim noktasında dünya büyük bir uğraşın içerisinde. Ve aslında bu bir çaba alanı, bir çatışma alanı olabilecek bir alan. Bugün ender toprak elementlerinde dünyanın bunu denetim altına alma eforları vs. Bu türlü bir dünyada hareket ediyoruz.
Bugün güç arz güvenliğinde hiçbir sorun olmayabilir. Fakat bugün o stratejik kararları almazsanız 2080’lerde sizi etkileyecek o kararları almazsanız, çok kısa bir mühlet içerisinde ülkeniz arz güvenliği badiresi yaşayabilir. İnsanlarınız elektriğe, akaryakıta, doğal gaza erişiminde sorunlar yaşayabilirsiniz. Münasebetiyle çok değerli bir uzun devirli planlamaya girmek zorundayız.
Burada çok fazla paydaş var. Türkiye’de bunu tek başınıza yapma bahtınız yok. Memleketler arası oyuncular, milletlerarası piyasalar… Bugün dünyada ticaret savaşları malumunuz çok büyük oranda bütün ekonomileri etkiliyor. Bugün herkes işte Fed’in faiz kararını, Merkez Bankaları’nın kararlarını o çerçevede gereksinim duyulan yatırımın maliyetlerine… Hasebiyle çok boyutlu çok değişkinin olduğu bir alanda hareket ediyoruz. Tabi bu türlü bir alanda da bütün ülkeler güçlerini garanti altına almaya çalışıyorlar. Sonuç itibariyle bu rekabetçilikte en değerli ögelerden biri haline gelmiş vaziyette.
“ENERJİDE DIŞA BAĞIMLILIĞI BİTİRMEK BİZİM KIZIL ELMAMIZ”
Bizim en kıymetli açmazlarımızdan bir tanesi… Türkiye bakın 2022 yılında güç ithalatına 96.5 milyar dolar para ödedi. 2022 yılından bahsediyorum. Pandemiden çıkışı hatırlayın, iktisatta süratli bir büyüme süreci, dünyadaki emtia borsalarında, güç borsalarındaki fiyatların yükselmesi Türkiye’nin güç ithalat faturası 96.5 milyar dolardı. Türkiye yaklaşık 40 milyar dolarlık petrol ve petrol eseri ithal etti o sene. 38 milyar dolar doğal gaz ithal etti. Ve bu türlü bir fatura ödedi. Bunu artık biraz düşürüyoruz. Alınan önlemler, yerli üretimimiz 60 milyar dolara düştü. Ancak biz 60-70 milyar dolar güç faturası ödüyoruz. Onun için bizim stratejimiz şu, Türkiye mutlak surette bu güçteki dışa bağımlılığı düşürmeli ve önümüzdeki süreçte Türkiye’yi güçte biz bağımsız kılma yani dışa bağımlılığı bitirmek. Bizim Kızıl Elmamız bu.
“TÜRKİYE DÜNYANIN EN BÜYÜK 4. FİLOSU HALİNE GELDİ”
Bi sefer biz şu kabulle yola çıktık: Coğrafya mukadderat ancak güçte dışa bağımlılık baht değil. Bizim inancımız bu. Bir manada bir reddiyeyle yola çıktık. İşte “Türkiye’de petrol yok doğal gaz yok.” diyorlar. Pekala biz gereğince arama yaptık mı? “Türkiye’de madenlerimiz o kadar var mı?” deniyor. Aradık mı? Biz Türkiye’de yeni bir arama stratejisine geçtik. Biz milletlerarası iştiraklerle Karadeniz’de sondajlar yaptık. Akdeniz’de yapmamıştık. Aranmayacak yer kalmayacak dedik. Gabar’a gitmiş miydik daha evvel? Gitmedik. Gabar’da biz Terörsüz Türkiye’nin kısa bir fragmanını sunuyoruz. Terörden arındıkça bölge oradaki ekonomik zenginliği hayata geçirme talihiniz oluyor. Münasebetiyle biz bu strateji değişikliğiyle aranmadık hiçbir yer bırakmıyoruz. Bugün Türkiye dünyanın en büyük 4. filosu haline geldi. Takviye gemileriyle 20 yakın gemi. Fakat 6 tane derin deniz sondaj gemimiz var. Platformlarımız var, sismik gemimiz var. Hasebiyle dışa bağımlılık mukadderat değildir.
“SİYASİ İRADENİN OLMADIĞI YERDE GELİŞME OLMAZ”
Muhalefetin değişmeyen özellikleri var. Türkiye termik santral yapmasın, hidrolik santral yapmasın, nükleer santral yapmasın. Lakin ucuz güç kullansın, kesintisiz olsun. Bunun bilimsel, iktisadi hiçbir karşılığı yok. Türkiye bu kadar artan nüfusu, büyüyen iktisadını, gereksinim duyduğu enerjiyi, bütün bu kaynakları kullanmak zorunda. Bu bir zaruret bir tercih değil. O yüzden diyoruz ki Türkiye yerli madenini yerli kömürünü kullanacak. Yerli yenilenebilir güç kaynaklarını kullanacak. Bunları yaparken etrafla uyumlu, etrafa karşın yapmayacak. Türkiye petrolünü, doğal gazını arayacak. Biz onun için farklı bir stratejiyle bu süreci geçiriyoruz.
Tabi bütün bunların olmasının ardında güçlü bir siyasi iradenin olması lazım. Siyasi iradenin olmadığı bir yerde rastgele bir gelişmenin olma ihtimali yoktur. Münasebetiyle Cumhurbaşkanımızın liderliğinde o kararlı, dirayetli duruş, onun bize verdiği inançla birlikte biz bu planladığımız şeyleri bu periyodun standartlarına, bu çağın gerekliliklerine uygun bir halde alanda uygulamaya geçiyoruz. Güç diplomasisini kullanıyoruz.
TÜRKİYE’NİN PETROL-GAZ ARAYIŞLARI NE KADEMEDE?
2002-2016 devri bizim güç dönüşümünde birinci faz. 2016’dan sonra farklı sonuç almak için farklı neler yapabiliriz fikri var. Petrol ve doğal gazda gidilmedik, aranmadık bölge bırakmayalım dedik. Gabar bunlardan bir tanesi. Akdeniz ve Karadeniz. Buraları arayacağız. Ve bunları kendi kaynaklarımız, ekipmanlarımız, kendi jeologlarımızla yapalım dedik. Bu stratejiyi belirledik. Amaçlarımızdan bir tanesi Türkiye dışında daha faal, Türkiye Petrolleri üzere bizim ulusal şampiyonlarımızın oralarda daha ağır bir faaliyette bulunması. Zira günün sonunda Türkiye’de tamamını bulamayabiliriz. Lakin Türkiye’nin yakın coğrafyasında, Türkiye’nin tesir alanının ağır olduğu coğrafyalarda, Afrika’da, Kafkasya’da, Orta Doğu’da daha faal bir Türkiye maksadı koyduk. Artık bu stratejiyi 2016’da ortaya koyduk ve adım adım uygulamaya başladık. Türkiye birinci derin deniz sondaj gemisini aldı. Fatih Gemisi. 26 yahut 27 Temmuz 2017’de Norveç’te o geminin pazarlığını yaptık. Sonra onu aldık. Ondan sonra filomuz büyüdü. Yavuz geldi, Yasal geldi, Abdülhamid Han geldi. Türkiye dev bir filoya sahip bir ülke haline geldi. Bunları aldıktan sonra o güne kadar hiç aranmamış Akdeniz’de sondaj yaptık.
Beyaz noktaları görüyorsunuz. Biz buralarda sondaj yaptık. Buralarda sondaj yapmayı hayal bile edemezdik. Şunu söyleyeceğim. Biz dedik ki kendi gemilerimizle kendi insanımızla bunları yapacağız dedik. Ve birinci kuyumuzda TUNA-1 kuyusu malum. Pandeminin tam ortası. O da enteresan bir öykü. Bütün şirketler, petrol doğal gaz şirketleri operasyonlarını durdurdular. Tüketim azaldı, fiyatlar düştü. Biz o pandeminin ortasında Ağustos 2020’de TUNA-1 sondajını bitirdik. Cumhurbaşkanımız bunu muştuyla duyurdu. Cumhuriyet periyodunun en büyük keşfi. Artık sizin kendi sondaj gemileriniz olmasa Akdeniz’de 1 metre sondaj yapma bahtınız yok. Karadeniz’de pandeminin ortasında biz de muhtemelen ortağımızla konuşup operasyonu durduracaktık. Ancak gemimiz var, çalışanımız var. O ortamın içerisinde bu muştuyu milletimize sunma imkanımız oldu.
“GABAR’DA 3500 GENÇ ÇALIŞIYOR, ONLARIN ARTIK HAYALLERİ VAR”
Gabar sorunu… Milyonlarca yıldır orada duran petrol biz arayamadığımız için orada bulunamadı. Lakin biz farklı coğrafyalara gideceğiz ideolojisiyle hareket ettik. Terörsüz Türkiye’nin küçük bir kesiti Gabar’da bu ideoloji bize Cumhuriyet tarihinin en büyük keşfini getirdi. Gabar hiç hesapta yoktu. 2 milyar dolar cebimizde kalıyor. Ekonomik bedeli bizim için çok kıymetli fakat öteki değerli tarafları da var. Şırnak ülkenin en genç nüfusuna sahip. Bugün 3500 genç çalışıyor o dağlarda. O bölgenin gençleri bunlar. Onların artık hayalleri var. Parayla ölçemeyeceğiniz diğer bir şeyden bahsediyorum. Bizim açımızdan yani Türkiye Petrolleri açısından muazzam bir özgüven ortaya koyma açısından çok kıymetli. Münasebetiyle Gabar bu stratejinin sonucunu gördüğümüz alanlardan bir tanesi.
“DİYARBAKIR’DA ANKONVANSİYONEL ÜRETİM OYUNU DEĞİŞTİREBİLİR”
Bugün 65 milyon dolarlık bir keşif yapılmış durumda. Ancak artık Türkiye belirli bir ölçeği yakalamış durumda. Bunları biriktirerek toplu bir formda diyeceğiz ki biz 2025 yılında 80-100 milyon varillik yani 6-7 milyar dolar büyüklüğünde bir toplu keşif açıklama yapacağız. Konuşmamızın başında tabir ettiğim üzere ülkemizin muhtaçlığı artıyor. Artık yeni bir fazdayız. Ankonvansiyonel üretim. Diyarbakır’da bu hususta dünyanın en yeterlisi olan şirketle çalışacağız. Kayaların içerisine milyonlarca yıldır sıkışmış petrolü özel bir metotla Diyarbakır’da Silvan’ın kuzeyinde 4 alanda 24 tane sondaj yapacağız. Dikey ve yatay sondaj. Yani yatayda da yaklaşık kayaların içerisinde 3 kilometre gideceğiz. Ve oralarda olduğunu iddia ettiğimiz petrolü çıkarmaya çalışacağız. Misal bir formülü gaz için Trakya’da uygulamayı düşünüyoruz. Diyarbakır özelinde şunu söyleyeyim. Yeni Gabar demek istemiyorum fakat tahminen oradan büyük hatta oyun değiştirebilecek bir potansiyelden bahsediyorum.
Biz kaya petrolüyle ilgili bu stratejiden sonra bizim iki tane teşebbüsümüz oldu geçtiğimiz yıllarda. Ancak artık farklı bir sistemle deniyoruz. Dünyadaki en güzel şirketlerden biriyle çalışıyoruz. Zira bu çok özel bir teknoloji. Bu ortada biz kendi insanımızı orada eğitim görmeye göndermeye başladık. Şayet ülkemizde bu türlü bir potansiyel varsa bu büyüyerek devam edecek. Oyun değiştireceğini söylerken bunları düşünerek söylüyorum. Bunlarla bir arada biz gerçekten üretimimizi çok daha ileriye götüreceğiz. İşte bunlarla birlikte Türkiye kendi alanlarında, kıta sahanlarında, denizlerinde, karalarındaki üretimini azamî hale getirecek.,
“ÜRETTİĞİMİZ PETROLÜN 3’TE BİRİNİ AZERBAYCAN, IRAK, RUSYA’DA ÜRETİYORUZ”
Türkiye bugüne kadar bizim ürettiğimiz doğal gaz Karadeniz gazının daha fazlasını biz Azerbaycan’da üretiyoruz mesela. Türkiye’de ürettiğimiz petrolün neredeyse 3’te birini 4’te birine yakın ölçüsünü Irak’ta, Azerbaycan’da ve Rusya’da üretiyoruz. Bir kaynağın illa sizin ülkenizden çıkması gerekmiyor. Dünyanın meşhur petrol şirketleri operasyonlarının birçoklarını kendi ülkeleri dışında üretir. Fransız şirketi buna örnek. 2.6 milyon varil petrol ve doğal gaz üretiyor. 1 varil petrolü Fransa’da üretmiyor. Tamamı dışarda. İtalyan şirketin ürettiği petrolün yüzde 4’ü İtalya’da yüzde 96’sı Afrika’da. Hasebiyle biz de bu türlü bir coğrafyada farklı kaynaklara erişimle alakalı Türkiye Petrolleri’ni, BOTAŞ’ı konumlandırarak dışarıdaki faaliyetlerimizi de büyütmek istiyoruz.
Somali’de malumunuz sismik faaliyetimiz bitti. 2026 bizim için sondaj kararını vereceğimiz yıl. Sondaja tahminen gireceğimiz vakit. Somali’de 3 tane kara alanında sondaj çalışmamız var. Libya’da değerli görüşmeleri nihayete erdirmeye çalışıyoruz. Afrika’da Nijer’de, Azerbaycan’da bu sene yeni alanlarda bu sene yüzde 30’luk hisse aldık. Kazakistan ile çok ağır ilgiliyiz oralarda çalışmalarımız var. Pakistan’da bir tane deniz alanına ortak olduk. Yeni ihalelere hazırlanıyoruz.
“IRAK PETROLÜNÜ TÜRKİYE ÜZERİNDEN AVRUPA PAZARINA SUNABİLİR”
Bizde nükleer olmasın diyenler var ya… Fransa elektriğinin yüzde 70’ini nükleerden sağlıyor. Münasebetiyle oradaki avantajıyla benim doğal gaza Almanya’nın İtalya’nın gereksinim duyduğu kadar gereksinimim yok. Biz ilgi kurduğumuz bütün ülkelerle yarar temelinde, kazan kazan prensibi doğrultusunda diyoruz ki Türkiye ile iş birliği yapan her ülke bundan karlı çıkar. Biz artık Kıbrıs’a elektrik götürelim diyoruz. Bunun yararı Güney Kıbrıs’a da olacak. Bunu yaptığımızda Yunanistan bu elektriğin ticaretinde olabilirler mi? Olabilirler. Hasebiyle herkesin kazanacağı denklemi Türkiye’nin kurması mümkün. Bunu gösterdiğimiz projeler var. TANAP, TÜRK-AKIM, BAKÜ-TİFLİS-CEYHAN, Irak-Türkiye Petrol Boru Çizgisi o denli. Artık Irak’a diyoruz ki, sen 3-4 milyon varil petrol ihraç ediyorsun. Bu ihracatı nerden yapıyorsun? Basra’dan. Yarın Hürmüz Boğazı’nda düşünce oldu diyelim. Ne yapacaksın? Biz diyoruz ki Irak petrolü farklı bir güzergahtan Avrupa’ya sunabilir. Bu alternatifi Türkiye üzerinden oluşturması mümkün olabilir. Gerek Avrupa’nın arz güvenliği için gerek bu ülkeler için de talep güvenliği kıymetli. Pazara erişim kıymetli. O manada da ülkemizle olan iş birliği onlara katkı sağlayacaktır. Biz dediğim üzere 15 bin varil üretimimiz olan Irak’ta bunu artırmak istiyoruz.
LNG MUAHEDELERİ NE KAZANDIRACAK?
Muhalafetin kuru gürültü yaptığı hadisede benim gördüğüm şu: Sayın Cumhurbaşkanımızın ABD ziyareti ve ABD Lideri ile görüşmesinde muhalefet aslında şunu bekliyordu işte bu ziyaret başarısız olacak ve onlar da buradan siyasi bir rant elde edecekler. Fakat son derecede düzgün geçen bir ziyaret olduğu için umduklarını bulamadılar. Ondan sonra LNG’yi kıymetli aldığımızı söylediler. Neden değerli alalım LNG’yi ABD’den? Ben enerjiyi ucuzlatma, bollaştırma üzerine kurmuşken neden değerliye alayım? Her dedikleri yanlış zira doğruya ulaşmak için hiçbir çabaları yok. Dünyada 4 tane fiyat oluşum merkezi var. Yani doğal gazın fiyatlandığı ana piyasalar var. Avrupa, İngiltere, Uzakdoğu ve Henry Hub var. Bunların içinde açık orta en ucuzu ABD’deki Henry Hub. Biz 2027 ve sonrasında LNG’de bilhassa Amerikan LNG’sinin bollaşmasıyla birlikte Henry Hub endeksli teklifler aldık. 2027’den sonra aldığımız kontratlar içerisinde en ucuz ithalat gaz haline geliyor. Türkmenistan ve ABD LNG’si.
“TÜRKMENİSTAN’DAN 1.3 MİLYAR METREKÜPLÜK ANLAŞMA”
Türkmen Gazı bizim 27 yıllık hayalimizdi. Biz bu sene yaklaşık 1.3 milyar metreküplük bir mutabakatla 1 Mart’tan itibaren İran üzerinden almaya başladık. Yani Türkmenistan gazı İran’a teslim ediyor. İran da o gazı bize teslim ediyor takas yoluyla. Bu 400 milyon metreküpün üzerinde bir ölçüye ulaştı. Şu anda ticari hususlarda üzerinde çalıştığımız birtakım bahisler var. İnşallah biz bunu artırarak devam etmek istiyoruz. Bunları boru çizgisiyle daha fazla artırmak istiyoruz.
Son dakika gelişmelere anında ulaşmak için Haber7 uygulamasını akıllı cihazlarınıza (iOS, Android) kurabilir, Twitter’da @Haber7 hesabını takip edebilirsiniz.
App Store Google Play Takip Et
