Oksijen’in aktardığına nazaran, Eskişehir’de bulunan az toprak rezervleri, Türkiye’nin ekonomik ve stratejik planlarında öncelikli bir mevzu haline geldi. Ülke, bu kaynakların kıymetlendirilmesi için çeşitli memleketler arası işbirlikleri ve teknoloji iştirakleri arayışında bulunuyor.
KÜRESEL TİCARETTE ENDER TOPRAK ELEMENTLERİNİN ÖNEMİ
Nadir toprak elementleri, savunma sanayinden yenilenebilir güce, elektrikli araçlardan uzay ve bağlantı teknolojilerine kadar birçok alanda kritik bir rol oynuyor. Bu durum, Çin ile ABD ortasındaki ticaret tansiyonunu de artırıyor. Çin’in ihracat kısıtlamaları, ABD’nin Çin dışındaki tedarik zincirleri oluşturma teşebbüslerini hızlandırdı. Türkiye ise Eskişehir’deki rezervler üzerinden kendi stratejisini geliştirmeye çalışıyor.
ESKİŞEHİR REZERVLERİNİN BÜYÜKLÜĞÜ
Enerji Bakanlığı verilerine göre Beylikova ve Sivrihisar ilçeleri ortasında 694 milyon ton ender toprak elementi bulunuyor. Yetkililer, bu ölçünün dünyanın en büyük rezervlerinden biri olduğunu belirtiyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ender toprak elementleri olan barit ve florit başta olmak üzere toplam rezervin 694 milyon ton olduğunu 15 Ekim’de Kabine toplantısı sonrası açıkladı. Erdoğan, Türkiye’nin az toprak üretiminde dünyanın en büyük beş üreticisinden biri olma maksadını de vurguladı.
Rezervdeki elementlerin kesin bileşimi şimdi açıklanmasa da yetkililer, seryum oksit, lantanyum oksit, neodimyum oksit, praseodim oksit üzere 10 az toprak mineralinin yanı sıra florit, barit ve toryumun da rezervde bulunduğunu belirtti.
TÜRKİYE’NİN ENDER TOPRAK STRATEJİSİ
GazeteOksijen’in aktardığı Nikkei’nin tahliline göre, Türkiye büyük potansiyele sahip az toprak oksit rezervlerini geliştirmek için yabancı teknoloji ortakları arıyor. Eti Maden Yönetim Kurulu Lideri ve Genel Müdürü Yalçın Aydın, Beylikova alanında cevherdeki bedelli minerallerin oranının yaklaşık yüzde 1,75 olduğunu tabir etti. Aydın, şirketin yanlışsız maliyet-kalite istikrarına odaklanacağını ve saflık oranını zorlamayacağını söyledi. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Maden Mühendisliği Öğretim Üyesi Doç. Kaan Özdemir ise bu oranın ekonomik açıdan madenciliğe başlanabilecek manalı bir düzey olduğunu belirtti.
ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ARAYIŞI
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin alanda katma kıymetli üretimi artıracak teknoloji sağlayıcılarıyla görüşmeler yürüttüğünü açıkladı. Eti Maden’in rezervlerdeki belirsizlikleri gidermek ve proje finansmanını kolaylaştırmak hedefiyle JORC raporlama standartlarını uygulamak için başvurduğu bildirildi. Aydın, Beylikova bulgularının Türkiye’nin mahallî raporlama komitesine de onaylatılacağını söyledi.
Danışmanlık şirketi Wood Mackenzie’nin Metal ve Madencilik Araştırmaları Lider Yardımcısı Robin Griffin, memleketler arası tanınan bir cevher rezerv kodunun Batılı yatırımcılar açısından kritik ehemmiyete sahip olduğunu ve JORC’un muteber bir çerçeve olduğunu vurguladı.
AVRUPA’NIN ELEKTRİKLİ ARAÇ ZİNCİRİNDE TÜRKİYE
CRU Group Başdanışmanı Willis Thomas, varsayımı 12,5 milyon tonluk rezervin kıymetli bir ölçü olduğunu ve Çin dışındaki global az toprak rezervlerine yüzde 17 katkı sağlayacağını belirtti. Thomas, Türkiye’deki bu yatakların Avrupa ana karasına yakınlığı nedeniyle gelecekte elektrikli araç üretiminde ender toprak tedarik zincirinin bir modülü olabileceğini söyledi.
Türkiye, Çin ile görüşmelerini sürdürürken, Batı öncülüğündeki Maden Güvenliği İştiraki forumuna da katılarak az topraklar ve kritik minerallerin geliştirilmesi için finansman ve teknoloji işbirliği arayışını sürdürüyor.
