Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin güç gündemine dair merak edilen soruları yanıtladı.
Bakan Bayraktar’ın açıklamaları şöyle:
Amerika ziyaretimiz kapsamında öncelikle Cumhurbaşkanımızın BM’deki programı ve ondan sonra da Washington’da Beyaz Saray’da yapılan uzun ve kapsamlı görüşmeler oldu. Güç konusunda ABD ile Türkiye ortasında önemli program oldu. Cumhurbaşkanımızla ortaya konulan 100 milyar dolar ticaret maksadı var. Neredeyse ihracatımız ithalatımızı karşılıyor. ABD kıymetli bir ticari partnerimiz. Çok kıymetli bir ticaret ortağımız. Güç tarafına baktığımızda realize olmamış büyük potansiyel var. ABD bugün en büyük petrol ve doğalgaz üreticisi. Türkiye kendi petrolünü arayan, ağır çalışma içinde bulunan bir ülke. Bu türlü bir işbirliği içerisindeyiz. Nükleerde ABD kıymetli bir ülke. ABD ile üzerinde uzun çalışılmış mutabakatlar yapıldı. Aslında bizim genel güç siyasetimize baktığımızda bütün bunların iletisini yıllardır veriyoruz. Türkiye olarak güç talebi büyüyen ülkeyiz. Sayın Cumhurbaşkanımız ‘Türkiye’de enerjiyi kesintisiz ve muteber formda vatandaşlarımıza iletme gayemiz var’ demişti. Doğalgaz talebinde Avrupa’nın 4. ülkesi Türkiye. Petrolde her gün 32 milyon araca yakıt bulmamız lazım. Bu talebi karşılamakla alakalı kendi kaynaklarımızı en üst seviyede kullanma amacımız var. Kendi kaynağımız, yenilebilir kaynağımız. Türkiye’nin ülkede yapacağı dışarıda yapacağı şeyler var. Nükleeri kesinlikle yapmamız lazım. Elektrik talebimiz iddiaların ötesinde büyüyor.
Çok önemli bir klima ile elektrik tüketimi oldu. Elektrik talebimiz inanılmaz artıyor. Elektrikli araba ve yapay zekaya da gereksinimimiz var. Kuraklık, global ısınmada suyun azaldığı dünyaya gidiyoruz. Türkiye 32 bin megavatlık hidrolik santrali olan ülke. Türkiye önümüzdeki 30 yılda en muhafazakâr iddialarla güç talebi 3 kat büyüyecek bir ülke. Bu talebi karşılamak için Türkiye’nin yerli kömürü, yenilenebilir enerjiyi azamî seviyede kullanması olağanüstü değer arzediyor. Bütün bu alanlarda en değerli işbirliği yapacağımız ülkelerden birisi ABD. ABD, bilhassa 2000’li yılların başında kıymetli atılım yaptı. Kaya gazı ihtilalinden sonra ABD bugün dünyanın 1 numaralı doğalgaz üreticisi. Kaya gazı teknolojisi ile bunu yaptı. Kaya gazı teknolojisini inşallah biz de hedefliyoruz. Diyarbakır’da bu manada büyük potansiyel olduğuna inanıyoruz. Türkiye için oyun değiştirecek bir projeden bahsediyoruz. Trump idaresi bilhassa 1. devirde ağır formda ihracatla ilgili yatırımları teşvik edici açılımlar yaptı. Türkiye de 2016’da ulusal güç ve maden siyaseti dediğimiz stratejinin özünde şu vardı. Doğalgazı -163 dereceye düşürürseniz sıvı hale geliyor. Gemilere koyup dünyanın her istikametine getirebilirsiniz. Dünyada çok daha ucuz neredeyse parasız gaz olduğunu varsayın. Altyapınız yoksa. O LNG’yi tekrar gaza döndürmeniz lazım. Ondan sonra da boru sınırlarıyla sisteme, konutlara, işyerlerine göndermeniz lazım.
2016’dan itibaren bu altyapıya büyük yatırım yaptık. Marmara, Aliağa’da olan iki merkezimizi neredeyse 2,5 katına çıkardık. 3 tane gazlaştırma gemisi aldık. Şu anda Türkiye 2016’dan bugüne yatırımlarda dünyadaki bu LNG fırsatından faydalanabilir hale geldi. Dünyada doğalgazın fiyatının oluştuğu muhakkak merkezler var. Dünyada 4 merkez var. Biz istiyoruz ki, bilhassa İstanbul, dünyada değerli bir doğalgaz ticareti merkezi olacak. Dünyanın en ucuz gazı Amerika’daki lokasyonda. En ucuz endeks orada. Rusya’dan da ucuz. İkinci değerli merkez ise Avrupa’da Hollanda’da. Sanal ticaret noktası burası. Bunları internette de bulabilirsiniz. Japonya-Kore piyasasında oluşan fiyat daha kıymetlidir. Bir de Birleşik Krallık’ta, İngiltere’de fiyat oluşum merkezi var. En ucuz fiyat Amerika’da. 2016’daki altyapı yatırımı yaptıktan sonra alımlarımızın bir kısmını Amerika’dan yapmaya başladık. Türkiye, Cezayir’le başlayıp Nijerya ile devam edip 20’den fazla ülkeden doğalgaz alıyoruz. Bir kısmını uzun periyotlu muahede yapıyoruz. Bir kısmı ise spot bazlı gaz alıyoruz. Şu anda kullandığımız gazın yüzde 10’u LNG olarak Amerika’dan gemilerle geliyor. Bu muahedeler geçtiğimiz Eylül’de başlayan mutabakatlar. Doğalgazı Amerika çok ucuz çıkarıyor. Onu limana kadar taşıyorsunuz boru çizgileriyle. Limanda sıvılaştırma yapıyorsunuz, gemiye koyup taşıma maliyetiyle buradaki tesislerimize gazlaştırılmak üzere geliyor. Bütün maliyetleri ortaya koyduğumuzda Amerikan LNG’si en rekabetçi gaz kaynaklarımızdan biri hale geliyor. Amerikan LNG’sine daha değerli demek bu dört piyasayı bilmemek manasına geliyor yahut bunları bilip, vatandaşımızı yanıltma manasına geliyor.
Amerikan idaresinin bilhassa Trump’ın seçim periyodunda de söylediği ‘Rusya-Ukrayna savaşına son vereceğim’ telaffuzunda önemli bir uğraşı var. Rusya Devlet Lideri sayın Putin’in ziyareti var. Bütün bu gayretler sonucunda bir sonuç almak ismine daha evvel Biden idaresinin yaptığı üzere bir grup yaptırımlarla Rusya’yı barışa zorlamaya dönük uğraşlar ortada. Türkiye’nin kendine has gerçekleri var. 60 milyar metreküplük devasa tüketim var. Karadeniz üretiminde gereksinimimizin bir kısmını karşılar hale geldik. Vakte gereksinimimiz var. Önümüzdeki yıl bu vakitler konuştuğumuzda 4 milyon hane 8 milyona çıkacak. Bir taraftan kendi gazımızı üretime geçirmek ismine bu gayretin içindeyiz. 2028’e geldiğimizde 16 milyon hanenin gazını kendi gazımızla karşılayacağız. Elektrik üretimiyle alakalı doğalgaz gereksinimi devam ediyor. O manada Türkiye ithalat yapacak. Bugün bir gemimiz geldi. Bir oburu yıl sonu gelecek. Mevcut üretimi hızlandıralım ve yeni keşifler aracılığıyla.
Doğu Akdeniz’de çok büyük arama programı yaptık. 8-9 tane derin deniz sondajı yaptık. Çok güçlü biçimde arama programı yaptık lakin istediğimiz neticeyi bu evrede alamadık. Bu Akdeniz’den vazgeçtiğimiz manasına gelmiyor. Farklı lokasyonları test etmemiz lazım. Biz temel önceliğimizi ve odağımızı Karadeniz’e verdik. Onu bir an evvel üretime koymak çok değerliydi. Gemilerimizin 4’ünü orada pozisyonlandırdık. 5’inci gemiyi oraya göndereceğiz. Bizim Akdeniz’den vazgeçmemiz sözkonusu değil. Son 2 yıldır diğer bir şey daha olmaya başladı. Türkiye’yi Somali’de gördünüz. Artık Somali’de sismik yaptık. Libya’da kimi alanlarda muahedeleri nihayete erdirmek üzereyiz. ABD ziyaretinde hem Beyaz Saray’da konuştuğumuz hususlardan birisi, Türkiye petrolde de değerli ithalatçı. Gabar’da kendi muhtaçlığını karşılamak ismine adım atmış durumda. Yeni keşifler geliyor. Bu ithalatı yaparken farklı kaynaklardan petrol eserleri ithalatı yapıyoruz. Şu anda Nijer’de üzerinde petrol alanıyla ilgili muahedeleri muhakkak noktalara getirdik. Birkaç ay içerisinde birinci üretimi yapacak hale geliyoruz. Cumhurbaşkanımızın orayla alakalı ortaya koyduğu vizyon bizi oraya getirdi. Azerbaycan’la yeni saha aldık, paydaşlık aldık. Irak’ta projelerimiz var. Anlaşmanız neyse onun karşılığını alırsınız. Petrol doğalgaz dalı. Bilhassa arama ve üretim tarafı kuralları belirli. Dünyada her yıl 100 milyarlarca dolar yatırım yapılan alan. Orada kaygı edecek bir durum yok. ‘Onlar kazanacak biz kazanamayacağız’ diye asla bir durum yok.
Çin neredeyse savunma sanayi ve teknolojide geldiği noktayı bütün dünyaya sunduğu çok değerli bir şov yaptı Pekin’de. Çin Devlet Başkanı ve hükümeti ile olan görüşmelerin tamamında yer alıyorum. Cumhurbaşkanımıza gösterilen hüsnü kabul, ilgi, alaka çok üst seviyedeydi. Çok uzun toplantı oldu. Daha sonra genel sekreterin çalışma yemeği epeyce kapsamlı oldu. Biz orada birebir vakitte yenilenebilirden elektrik iletim çizgilerine kadar konuştuk. Çin Enerji Bakanlığı ve Ulusal Kalkınma ve Reform Konseyi’nin başkanı ile bu projeleri konuşma fırsatı bulduk.
Doğalgazda alternatiflerimiz daha fazla. Mesela ABD’de imzaladığımız mutabakatlardan bir tanesi Avustralyalı şirketle. Yakın gelecekte Mozambik üretici olarak devreye girebilir. İş nükleere geldiğinde nükleer santralleri kurabilen ülke bir elin parmaklarını geçmez. Türkiye’nin mutlak surette nükleer güçten elektrik üretmesi lazım. Bu 70 yıllık Türkiye’nin gayesi, düşü. Cumhurbaşkanımızın liderliğinde 2010’da Rusya Federasyonu ile akdettiğimiz muahede ile bu iş kuvveden fiile geçmiştir. Akkuyu’da şu anda 4 tane reaktör birebir anda yapılıyor. Bizde muhalefetin bilimsel desteği olmayan nükleere karşı tavır var. Birtakım vatandaşlarımızın güvenlikle alakalı tasaları olabiliyor. Dünyada 31 ülkede nükleer reaktör var. Bunların 94’ü Amerika’da. Fransa elektriğin yüzde 67’si burada. Ermenistan’da var. Batıya dönün Bulgaristan, Romanya, Çekya, Slovakya, Macaristan’da var. Yeni yapılan santral sayısı 60 civarında. 4’ü bizde. İngiltere’de devam eden santral var. Buna Türkiye’nin kayıtsız kalması olamaz.
Türkiye’de elektrik talebi beklenilenden daha süratli gelişecek. Sayın Cumhurbaşkanımızın New York’ta iki büyük görüşmesi oldu. Sayın Macron’la yaptığı görüşme. Gündemi nükleer güç. Kanada ile de tıpkı formda görüşme yapıldı. Kanada buna hazır olduğunu söz etti. Biz ABD’den LNG alıyoruz. Rekabetçi olduğu için, öteki gaz kaynaklarımıza nazaran daha ucuz olduğu için doğalgaz muahedeleri yaptık. Biz nükleerde yerlileştirmeye çok kıymet veriyoruz. Türkiye’nin çok önemli endüstrisi var. Bu endüstrinin nükleer santrallere ekipman üretmesi ve bu manada ekosistem ortaya koymak ismine uğraşımız var. Teknoloji transferine, insan kaynağı gelişimine bakıyoruz. Akkuyu ile başlayan süreç Türkiye’de değerli farkındalık getirdi. Yüzlerce öğrenciyi yurt dışına gönderdik. Artık bir kısmı Akkuyu’da çalışmaya başladı. TEKNOFEST çatısı altında nükleer proje yarışı düzenledik. Çok özel yarış oldu. İnsan kaynağımızı geliştirmek çok değerli. Sinop’ta 4, Trakya’da 4 reaktör ile 15 bin megavatı kurmamız lazım.
ABD’de çok geniş çerçevede nükleer işbirliği mutabakatını yaptık. Benim New York’ta bir görüşmem oldu. Bir nükleer şirketle görüşmemiz oldu. Ne yapabiliriz diye görüştük. Nükleer çok vakit alan bir iş. Sinop’ta açıkçası vakit kaybettik. Japonlarla yaptığımız mutabakat fizibilite çalışması değerli olduğu için karşılıklı olarak sürdürmenin manası olmadığını söyledik. Biz insanımıza daha ucuz elektriği sağlamak için bu nükleeri yapmalıyız. Artık bizimle kim çalışacak konusuna önümüzdeki aylarda karar vermemiz lazım. Nükleer dünyada özel bir alan. Önümüzdeki aylarda hangi ülkelerle yürüyeceğiz belirli olacak.
